Hamnet (2025), Film Eleştirisi

Merhabalaar, HAMNET filmini duymayanınız kaldı mııı? Özellikle pandemi ile birlikte sinemanın yediği yumruktan bahsedip duruyoruz ama sanki bu film yüzümüze soğuk bir su çarptı gibi hissediyorum. Uzun süredir bilet alırken salonu kadar dolu bir ekran ile karşılaştığımı hatırlamıyorum. Oyunculukları, senaryosu, kazandığı Altın Küre ödülleri ve 8 dalda Oscar adayı olması ile ismini bir hayli yükseltmesinin payı var tabii ki bunda. Ben de hazır filmi izlemişken, konu da Shakespear olunca sizlere bir inceleme yazısı yazmak istedim. Umarım eğlenirsiniz. Filmi izlememiş olanların okumasında bir sakınca olmayacak bu yazıda, gönül rahatlığıyla kaybolabilirsiniz. 

Öncelikle, filmimiz yazar Maggie O'Farrell'ın 2020 yılında aynı isimle yazdığı kurgusal tarihi romandan bir uyarlama. Kitabı okumadım, ama hakkında birkaç video izledim ve yazı okudum sizlere gelmeden önce. Okudum fakat tek bir sonuçta birleştiremedim bunları. Bazı eleştiriler kitabın çok daha dolu olduğunu, filmin kitaptaki pek çok anlatıyı, diyalogu, monologu atladığını ve içi boşaltılmış bir tarihi drama çevrildiğini söylüyordu. Bir eleştiride ise kitabın daha dengeli bir sona ulaşırken filmin sizi çok daha çarpacak, şaşırtacak ve daha yoğun bir duygu seli yaşatacak şekilde kurgulandığı söylenmişti. Belki bu şimdi söyleyeceğim söz yıllar içinde şekillenen ve dönüşen bir algı olduğundan belki erken kaçar ama; ''kesinlikle kitabı okunmalı'' lafına henüz rastlamadım diyebilirim. 

Shakespear Portresi

Bu arada kurgu demişken, olaylar gerçek değil fakat yazı gerçek olaylar üzerine kurulu. Yani elimizde Hamnet Shakespear hakkında gerçekten çok az veri var. Doğumu, vaftizi, ölümü ve defnedilişi hakkındaki dönem kayıtlarından başka hiçbir şey bilmiyoruz aslında. Ölüm sebebi bile, kayıtlarda yer almadığı için tartışmalı. Kıtlık? Dönemin kırıp geçirmiş hastalığı olan veba? 

Hamnet'in vefatına ilişkin belge

Hamnet'in doğumuna ilişkin belge.

Filme geçmeden önce üstünde durmamız gerektiğini düşündüğüm bir konu daha var: Shakespear'ın hayatı tam bir kaos. Yaşamı, ilişkileri, partnerleri, oyunları... hayatının her sayfası ayrı bir soru işareti. Yüzlerce yıldır çoğu araştırmacı ve tarihçi gerçekten her yönü ile mercek altına almışlar yazarı. Yüzlerce yıl ve hayatının her sayfası derken abartmıyorum. Eserleri gerçekten kendisinin yazıp yazmadığı konusu bile taa 19. yüzyılda ortaya çıkmış mesela. Gerçekten yüzlerce yıl, gerçekten her yönü. Yazarlığı, kimliği bile sorgu altında yani..

Oyuncular, Hamlet oynuna hazırlanıyor.

Ama konumuz bundan daha derin, çünkü bu film her ne kadar ''Shakespear'in eseri'' veya ''Shakespear hakkında'' sanılsa da aslında böyle değil. Filmin odak noktası yazardan ziyade ailesi, ve hatta biraz da eşi. Filmde yazarın ismini sadece bir kez duyuyoruz. Kitapta da durum böyle. Genelde ''Agnes'in eşi'' şeklinde yer alıyor, ismi geçecekse de Will şeklinde bahsediliyor kendinden. Yani aslında hem yazar hem de yönetmen bize eserlerine hangi pencereden bakılmasını istediklerini net bir şekilde gösteriyor. 

Anne Hathaway'a ait olabileceği söylenen bir portre

Eser yazarın kendisinden ziyade, bir aile dramını ele alıyor. Ve baş figürümüz, anne. Bunu anlamamız bence çok önemli çünkü bence bu eseri farklı kılan özelliklerinden birisi bu. Evet, Oscar ödüllü bir yönetmen. Etkileyici çekimler, güzel sahne ve kostüm ayarları, doğa ile iç içe kareler, dişi-doğa ve erkek-akıl simgelemi ve bir çoğu. Evet incelenecek çok yönü olabilir, bense sadece bir izleyici olarak bakıyorum. Herhangi bir eğitmim, alt okuma yeteneğim, teknik bilgi ve donanımım yok bu konularda. Ama ben bile çocukluğumdan beri Shakespear ile andığım için gittiğimin HAMNET filminde bunu görebiliyorsam; verilmek istenen en büyük mesajın, görülmesi gereken ilk başlığın bu olması gerektiğini düşünüyorum. 

Shakespear ve ailesi

Agnes karakteri, ki ismine de değinmem gerekir ki tarihi kaynaklarda sadece ''Anna'' ismi ile geçiyor. Ve yazarın söylemine göre Shakespear'i sefil bir evliliğe sürükleyen bir orman cadısı olarak tarihe geçmiş. Okuma yazma bilmeyen, Shakespear'i evliliğe zorlayan ve Shakespear'in nefret ettiği; onun Londra'ya kaçmasına sebep olmuş bir köylü. Sadece bir belgede, babasının kendisine bıraktığı vasiyetname'da ismi Agnes olarak geçiyor. Yazar da karakterinin ismini Agnes olarak seçiyor bu sebeple. Bu bile mevcut tarih yazımına, akademinin Shakespear'in eşine bakış açısına bir baş kaldırı aslında. 

Hamlet, annesine gördüğü hayaleti işaret ediyor.

Gelelim filmin en çarpıcı eleştirilerinden birine şimdi. MANİPÜLASYON! YÖNLENDİRME! ZORLAMA!

Buradan sonrasını, filmi izlememiş olanların dikkatle okuması gerektiğini düşünüyorum zira filmin içeriğine dair hiçbir fikriniz yoksa buradan sonrası ''bir eserin konusu veya detayları hakkında bilgi veren; eser okunmadan, dinlenmeden veya izlenmeden önce öğrenilmesi durumunda alıcının eser ile ilgili düşüncelerini veya alacağı hazzı etkileyebilecek açıklama veya ipucu.'' sayılabilir. 

William Shakespear oyunlarında yer alan karakterler

Film eleştirisinden sonra, biraz da tarih konuşmak istiyoruum. Umarım eleştiriden sonra hemen kapatmazsınız. 

Manipülasyon ve yönlendirme? Neden ve nerede? Film, konusu itibari ile gerçekten vurucu ve üzücü. Bir ailenin, kayıp ile nasıl başa çıkmaya çalıştığı filmin ikinci sahnesinde tüm çıplaklığıyla seriliyor. Tüm film bu ana sizi hazırlamış gibi, baştan sona izlediğimiz tüm mutlu sahneler bir anda yerini gri bir havaya bırakıyor. Salonda izlerken gözlerinin dolduğunu hatta ağladıklarını söyleyen birçok arkadaşım oldu. Ama ben internette dıolaşırken bundan hiç hoşlanmamış insanlar olduğunu da gördüm. Tüm filmin sizi sahne sahne doldurduğunu, sonrasında da birkaç oyunculuk ve müzik ile gözyaşı bezlerinizi hedef aldığını söyleyen yazılar okudum. Yani işin sanatına, duygusallığına, hislerine hiç girmeden; tamamen üzmek için kurgulanmış olduğunu söyleyenler var. Bunu sömürücü ve incelikten yoksun bulmuşlar. Ritimsiz, detaysız, kostümlü bir drama. Kasabada başka kimse yok, diyaloglar yapmacık ve doldurma. Aralara birkaç Shakespeare alıntısı. Acımasızca yürekleri hedef alıyor ve izleyiciyi ağlatıyor ama bu bir filmi ''iyi'' yapmaya yetmiyor. 

Bir süre başkanlığını da yürttüğüm, şimdilerde ise sadece izleyici olarak katıldığım bölümümün sinema kulübü grubuna da film hakkındaki görüşlerini sordum. Ve yanıtlar bu eleştiriye çok yakındı. Arkadaşlarının çok ağladıklarını duydukları için 'maskara dahi sürmeden', yanlarına bol peçete alarak filme giden çoğu kişi filmden beklentilerini alamamışlar. Özellikle de duygusal yönünün abartıldığını düşünmüşler. 

Benim film hakkındaki en büyük eleştirim ise kullanılan müzik! Hali hazırda zaten başarı yakalamış, hatta kendi ismini bu müziğe yakıştırmış filmler varken neden aynı müziğin; filmin en vurucu sahnesinde kullanıldığını ben anlayamadım. Müzik başladığı zaman, kulağıma tanıdık gelse dahi ben aslında ismini hatırlayamamıştım. Yanımda kız arkadaşım oturuyordu ve aniden ''Arrival??'' diye fısıldadığını duydum. En sevdiğin filmin müziğini kaçırmasını bekleyemezdik zaten..

Bir orta çağ tiyatrosunu temsil eden illüstrasyon

Ben, biz. Filmi beğendik aslında. Zaten ortaçağda geçtiği, köprülü Londra'yı gösterdiği, orta çağ tiyatrosuna ev sahipliği yaptığı için benim beğenmemem biraz zor olurdu. Veba doktorları, orman ve doğa sahneleri, ''half timbered'' evler vs. görsel olarak bana çok oynuyordu. Konu ve senaryoyu da severek izledim. Akıcı ve sürükleyici bir filmdi. Duygularımın sömürüldüğünü, okuduğum diğer yazarlar kadar hissetmedim ama onları okuduktan sonra da yazılarına hak vermeden geçemedim diyebilirim. Yine de sinemanın ne olacağını göremediğimzi şu günlerde böyle bir eser ile beyaz perde karşısına oturmak beni çok mutlu etti. Yazımı bitirmeden önce, aslında filmin de değindiği bir konuya ben biraz daha tarihi bir perspektiften dokunmak istiyorum:

Hamlet eseri ismini yazarın oğlu Hamnet'ten mi alıyor? Bu iki isim birbirine yerine kullanılıyor mu? Hamnet'in ölümünü Shakespear'in eserlerinde görebiliyor muyuz? Görmeli miyiz? Neden görmeye çalışıyoruz? 

Filmde Agnes karakteri tiyatro sahnesinde tüm bu oynun oğlu ile ne alakası olduğunu sorguluyor, film başlarında baba-oğul arasındaki kılıç dövüşlerini sahnede görüyoruz, Hamnet'i oynan oyuncu ile Hamlet oynunda sahnede Hamlet'i canlandıran oyuncular abi ve kardeşler!! Peki gerçekten oyun ile Shakespear, oyun ile Hamnet arasında böyle bir bağlantı var mı?

Tartışma konusu tabii ki!! Shakespear, oğlunu kaybettikten sonra; aynı kaybı paylaşan çağdaşı yazar Ben Jonson'ın aksine; oğlu için eserler vermiş bir yazar değil. Bunu yaptıysa bile çok da görünmez ve incelikli yollar ile yaptığı söyleniyor. Hamlet oynunu, Hamnet'in ölümünden 4-5 yıl sonra yazıyor. Shakespear'in yaşamı ile eserleri arasındaki bağlantı yülerce yıldır irdelenen bir mesele. Fakat hepsi spekülasyonlardan ibaret. Bazı araştırmacılar, bu konuların çok ileriye gittiklerini bile söylemişler zamanında. Tüm bu bağdaştırma çabasının. Şöyle sonlandırmak gerekir burayı çok dallandırmadan: Tabii ki yaşadıkları olayların Shakespear'e ve onun eserlerine tesiri olasıdır fakat Hamnet'i kaybettiği için Hamlet oynunu kaleme almıştır savına kesin bir dille yaklaşmak yanlış olur. 

Shakespere

Hamnet ve Hamlet isminin o dönemlerde birbirini yerine kullanıldığı söyleniyor. Hatta Shakespear, kendi vasiyetinde ismi Hamnet olan birini Hamlett olarak yazıyor. Ama araştırmacılar Prens Hamlet'in ismini daha çok İskandinav hikayelerinde geçen Amleth'ten ilham aldığını düşünürler. Aslında sebep ne olursa olsun, şunu söylemeye çalışıyorum, Hamnet ve oyun Hamlet arasında filmde gösterildiği kadar kesin ve keskin bir bağ gerçek hayatta yok. Bu bağın varlığı Shakespear tarafından hiç teyit edilmemiş. Shakespear üzerine çalışan akademisyenler arasında da bir fikir birliği yok. 

Amleth

Bu bağı görme çabası da yıldan yıla değişiyormuş, okuma yaparken fark ettim. Belirli dönemlerde çok benimsenen bazı ilkeler sebebi ile çalışmaların o yöne gittiğini görebilirsiniz. Mesela 18. yüzyıldan 1900'lerin ortalarına kadar pek çok yazar ve araştırmacı, yazar ile oyunları arasında; kendi yaşamından bir bağ arayışını sürdürüyordu. Fakat 20. yüzyılın ortalarında eleştiri dünyasında daha formalist, daha biçimci bir bakış açısı hakim oldu. Eseri yazarından, ortamından, kültüründen ve pek çok bağlamından koparan; sadece kendisine ve yazımsal özelliklerine bakan bir bakış açısı. Bu yıllarda nedense eserler ve Hamnet arasındaki bağ; önceki yıllar kadar aranmadı. Fakat bu bakış açısı yerini başka eleştirilere bırakacaktı. Aldığı en büyük eleştirilerden biri eserleri, bağlamları dışında açıklamaya çalışarak birçok özneyi gözden kaçırması olacaktı. 

Okuduğunuz için teşekkür ederim, veee iyi seyirleer. 

Kaynakça ve İleri Okuma:

• https://www.bbc.com/culture/article/20251126-hamnet-review

• https://mashable.com/article/hamnet-fact-vs-fiction

• https://www.bbc.com/culture/article/20251120-hamnet-and-the-mystery-around-shakespeares-wife-and-son

• https://shakespeareanstudent.com/2021/07/13/how-accurate-is-hamnet/

• https://shakespeareanstudent.com/2023/04/21/how-accurate-is-hamnet-part-ii/

• https://time.com/7335407/hamnet-true-story-shakespeare-family-hamlet/

• https://www.discoverbritain.com/whats-on/news-events/hamnet-film/

• https://www.smithsonianmag.com/history/the-real-history-behind-hamnet-and-the-tragically-short-life-of-william-shakespeare-and-anne-hathaways-only-son-180987733/

• https://ortakoltuk.com/film-elestirileri/hamnet

• https://altyazi.net/yazilar/elestiriler/hamnet/

• https://www.theguardian.com/film/2026/jan/06/hamnet-review-paul-mescal-jessie-buckley-shakespeare-hamlet

• https://time.com/7336996/hamnet-review/

• https://en.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet

• https://en.wikipedia.org/wiki/New_Criticism

• https://en.wikipedia.org/wiki/Formalism_(literature)

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamnet_(novel)

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamnet_Shakespeare

• https://en.wikipedia.org/wiki/Amleth

Resimler ve Fotoğraflar:

• https://images.collections.yale.edu/iiif/2/ycba:6ab334ac-673a-45d2-9feb-4bcd9ce5d675/full/full/0/default.jpg

• https://wellcomecollection.org/works/wcfds8yf/images?id=n9b3d2pc&ref=unseenhistories.com

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet#/media/File:File-Hamlet,_Prince_of_Denmark_Act_I_Scene_IV.png

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet#/media/File:Nicolai_Abildgaard_-_Hamlet_hos_sin_moder_-_KMS1019_-_Statens_Museum_for_Kunst.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet#/media/File:Czach%C3%B3rski_Actors_before_Hamlet.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamlet#/media/File:Hamlet,_Drury_Lane_Edition.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamnet_Shakespeare#/media/File:Parish_Register_of_Holy_Trinity_Church,_Stratford-upon-Avon.png

• https://en.wikipedia.org/wiki/Hamnet_Shakespeare#/media/File:HamnetDeath.JPG

• https://en.wikipedia.org/wiki/Amleth#/media/File:Amblett_Hamlet.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Hathaway_(wife_of_Shakespeare)#/media/File:Shakespeare's_family_circle.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/Anne_Hathaway_(wife_of_Shakespeare)#/media/File:AnneHathaway_CUL_Page4DetailB.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hamnet_teaser_poster.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Noah_Jupe_and_Jacobi_Jupe_at_the_2025_Toronto_International_Film_Festival_02.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shakespeare_Window,_State_Library_of_Victoria,_Melbourne,_2017-10-29.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Imaginary_view_of_an_Elizabethan_stage.jpg

• https://ast.wikipedia.org/wiki/Ficheru:ChesterMysteryPlay_300dpi.jpg