Fısıltı Galerileri: Aramızdaki Mesafeye Aldanmayın, Fısıldadığınız Sırlar Güvende Değil!

Daha önce ziyaret ettiğiniz bir yerde veya izlediğiniz bir filmde, insan fısıldamalarının; bulundukları yapının öteki ucunda olmalarına rağmen duyulabildiklerine şahit oldunuz mu? ''Fısıldayan Galeri'' aslında insan elinden tesadüfen çıkmıştı. Tabii artık bu galerilerin, bu amaca uygun olarak inşaa edilmiş bir çok örneği dünyanın pekçok noktasında görülebiliyor fakat örneklerin ilki, Londra'daki Aziz Paul Katedrali bu 'cazibeli durum' düşünülmeden inşaa edilmişti.  Christopher Wren, binayı tasarlarken akustiği düşünmemişti. 

Kilisenin ortasından yaklaşık 30 metre yüksekte yer alan bu kıvrımlı duvarlar boyunca fısıldadığınız herhangi bir kelime, çok yüksek ihtimalle duvarın yakınlarındaki herkes tarafından net bir şekilde duyulabilmektedir. Peki nasıl? Nasıl oluyorda siz bir duvara karşı ''beni duyabiliyor musun?'' diye fısıldadığınızda, sizden metrelerce uzakta olan arkadaşınız sizi duyuyor? Ve o da size ''evet, duyuyorum'' yanıtı verdiği zaman onu duyabiliyorsunuz? 

Fısıltılar da konuşurken çıkardığımız ses dalgaları gibidir aslında. Bir tarih ve sanat sayfası olarak yapıların estetik değerlerini, eğrilen ve yükselen kubbelerini de görebilirsiniz tabii ki resimlerde ama ziyaret etmişken bilmekte de fayda var ki bu ses dalgaları duvarlar arasında taşınır. 1800'lü yılların sonlarında ve 1900'lerin başlarında Matematikçi Lord Rayleigh bu fenomeni açıklamaya çalışan düşüncelerini paylaşmıştır. Fısıldayan galeri dalgası olarak da adlandırılan bu dalgalar içbükey bir yüzey etrafında hareket eder ve kapana kısılırlar. Olay ses dalgalarının kırılması ve üst üste binmesidir.

Bu olayın ilk kez Aziz Paul Katedrali'nde fark edildiğini söylemiştim fakat dünyanın pek çok yerinde izlenebilmekte hatta daha doğru ifade ile, duyulabilmektedir. Ve bunların şatafatlı, yüksek yapıların içinde olması da şart değildir. Mesela New York'taki Central Park'ta bir ''Fısıldama Bankı'' vardır. Bir benzeri de İspanya Alameda Parkı'nda, Aşıklar Bankı olarak bilinmektedir. Birbirlerini seven kimselerin yan yana görünmelerine pek de hoş bakılmayan durumlarda sevgilerin vakit geçirmelerine yardımcı olmuştur. 

Laterano'daki Aziz Yuhanna Bazilikası, Beijin'de bulunan ''Eko Duvarı'', Washington'daki Amerikan Kongre Binası'nda bulunan Ulusal Heykel Salonu, İspanya Madrid'de bulunan El Escorial binasının ''Sırlar Odası'', Edirne'deki Selimiye Camii... Dünyanın pek çok yerindeki pek çok binada bu fenomeni duyabilirsiniz. Bizzat gidemeseniz bile nasıl olduğunu merak edenler için kaynakçaya eklediğim video linklerine de göz atmayı unutmayın.

Şunu da söylemek gerekir ki bu fenomen sadece ses dalgaları için değil, fiziğin diğer dalları için de önemli görülmüş; elektromanyetik dalgalar, lazer teknolojisi, sensörler vb. için de araştırmalar yapılmasına sebep olmuştur. Yani bizler bu katedrala baktığımız zaman hem birkaç yüzyıllık yaşına rağmen gözlerinizi kamaştıracak bir sanat eseri hem de bilimsel anlamda ilgi çekici ve merak uyandırıcı fenomenler barındıran bir yapı görmekteyiz.

Kaynakça:

• https://www.thomasnet.com/insights/how-does-grand-central-s-whispering-wall-work-a-byte-out-of-the-big-apple/

• https://www.acousticalsurfaces.com/blog/acoustics-education/whispering-galleries/

• https://londonist.com/2016/05/how-does-the-whispering-gallery-at-st-paul-s-actually-work

• https://archive.org/details/theorysound05raylgoog/page/126/mode/2up?view=theater

• https://en.wikipedia.org/wiki/Whispering_gallery

• https://en.wikipedia.org/wiki/Whispering-gallery_wave

• Raman Chandrasekhara Venkata and Sutherland G. A. 1922On the Whispering-Gallery phenomenonProc. R. Soc. Lond. A100424–428 http://doi.org/10.1098/rspa.1922.0007

• https://www.mentalfloss.com/article/93018/7-whispering-galleries-around-world-you-can-visit

• https://www.atlasobscura.com/places/bench-of-whispers

• https://gothamist.com/arts-entertainment/did-you-know-about-this-whisper-bench-in-central-park

• https://www.youtube.com/watch?v=BiR-NVhVaqc

• https://youtube.com/shorts/NfD_s0Wcrig?feature=share

• https://www.youtube.com/watch?v=7nbxSCxiq2o

Resimler:

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Galerie_des_murmures_St-Paul,_Londres.jpg

• https://en.wikipedia.org/wiki/File:Charles_B._Stover_Memorial_Bench.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Top_middle_interior_view_of_US_Capitol_dome_1.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Echo_Wall.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Selimiye_Mosque,_Dome.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:St_Paul%27s_Cathedral_Interior_Dome_3,_London,_UK_-_Diliff.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:St_Paul%27s_Cathedral_Whispering_Gallery.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Fotothek_df_tg_0008431_Akustik_%5E_Schall_%5E_Raum_%5E_Gew%C3%B6lbe.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:National_Statuary_Hall_since_July_1864_(28381182666).jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lazio_Roma_SGiovanni2_tango7174.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ear_of_Dionysius.jpg