Ana içeriğe atla

Nitelikli

Hamnet (2025), Film Eleştirisi

Merhabalaar, HAMNET filmini duymayanınız kaldı mııı? Özellikle pandemi ile birlikte sinemanın yediği yumruktan bahsedip duruyoruz ama sanki bu film yüzümüze soğuk bir su çarptı gibi hissediyorum. Uzun süredir bilet alırken salonu kadar dolu bir ekran ile karşılaştığımı hatırlamıyorum. Oyunculukları, senaryosu, kazandığı Altın Küre ödülleri ve 8 dalda Oscar adayı olması ile ismini bir hayli yükseltmesinin payı var tabii ki bunda. Ben de hazır filmi izlemişken, konu da Shakespear olunca sizlere bir inceleme yazısı yazmak istedim. Umarım eğlenirsiniz. Filmi izlememiş olanların okumasında bir sakınca olmayacak bu yazıda, gönül rahatlığıyla kaybolabilirsiniz.  Öncelikle, filmimiz yazar Maggie O'Farrell'ın 2020 yılında aynı isimle yazdığı kurgusal tarihi romandan bir uyarlama. Kitabı okumadım, ama hakkında birkaç video izledim ve yazı okudum sizlere gelmeden önce. Okudum fakat tek bir sonuçta birleştiremedim bunları. Bazı eleştiriler kitabın çok daha dolu olduğunu, filmin kitaptaki p...

Tarihe Geçmesi İstenmeyecek Bir Son: Tuvalet Felaketleri ve Suikastleri

Bugün sizlere tarih sayfalarına geçmiş bazı talihsiz olaylardan bahsetmek istiyorum. Eğer yemek yiyorsanız, bu yazıyı kaydedip daha sonra okumanızı tembihlemeliyim. Zira tarihte tuvaletlere bağlı gelişmiş pek çok yaralanma ve ö*lüm olduğunu biliyor muydunuz? Tabii aklınıza sadece günümüz gelmemeli zira bu özel kullanım alanları geçmiş yüzyıllarda da de birçok kişinin başına iş açmışlardı. 


Milattan önce 581 yılında Jin Eyelati Dükü Jing (Ju) bir tuvalete düşerek hayatını kaybetmişti.  11. yüzyılda yaşamış Lorraine Dükü IV. Godfrey tuvaletteyken bir suikaste kurban gitmişti. 
Büyük Britanya kralı II. George'un cansız bedeni de aynı şekilde bir tuvalette bulunmuştu. Tabii sonradan sebebin aort damarlarındaki tabaka ayrılması (aort diseksiyonu) olduğu anlaşıldı fakat talihsiz olay onu tuvalette bulmuştu. 8. ve 9. yüzyılda yaşamış Abbasi veziri Al-Fadl ibn Sehl'in sonu da bir banyoda olmuş, aynı şekilde bir suikast sonucu hayata veda etmişti. 

Şimdi gelelim ilgi çekici bir tarihi vakaya. 1184 yazı, aylardan Temmuz. Ayın 26'sı sabahında Aziz Petrus Kilisesi'nde 60 soylu, ilginç bir şekilde hayatlarını kaybetmişti.. Almanya Kralı VI. Heinrich , Erfurt'taki Petersberg Kalesi'nde -kilise bu sarayın içindeydi- resmi olmayan bir toplantı yapma kararı almıştı. Konu büyük ihtimalle Feodal soylular ile Roma Katolik Kilisesi arasında bir güç mücadelesine sebep olacak arazi sorunuydu.


Anlatılar kesin olmasa da çok büyük ihtimalle 2. katta toplanan soyluların toplam ağırlığına dayanamayan ahşap zemin çökmüştü. Doğruca lağım suyuna düşen soylular, kurtulamamıştı. Olay tarihe 'Erfurt Tuvalet Felaketi' olarak geçti. Kutsal Roma İmparatorluğu'ndaki tüm soyluların çağrıldığı bu toplantıya gelen ve hayatını kaybeden isimler arasında Ziegenhain Kontu, Abenberg Kontu,  Kirchberg Burgrav'ı (Bir nevi Alman kasabası valisi), Wartschitt Belediye Başkanı vardı. İlginçtir ki Mainz Başpiskoposu ile belediye başkanı arasındaki sorunun çözülmesi için çağrılan en az 60 (100 olduğu söylenir) kişi hayatını kaybetmişken, olayın başrolleri hayatta kalmışlardı. 


Peki Kutsal Roma German İmparatoru VI. Heinrich'ye ne olmuştu? Kendisi kurtuldu. Çünkü taş zeminli bir girintide oturuyordu ve çökmeyi atlatmıştı. Şanslı birkaç isim daha olsa da katılımcıların pek çoğu laüım suyunda veya çıkan duman sebebiyle boğularak, bir kısmı da düşen molozlar altında kalarak can vermişti. Düşünsenize, bir kralın ölümü bu şekilde olsaydı; VI. Heinrich o gün hayatını kaybetseydi acaba neler olurdu?

Tarihten örneklere devam edecek olursak 11. yüzyılda yaşamış Bohemya dükü Jaromír, 14. yüzyıl Bohemya ve Polonya Kralı nIII. Wenceslaus, 16. yüzyılda yaşamış Japon feodal beylerinden Uesugi Kenshin... Zamanında tuvaletler suikastler için gerçekten de gözde mekanlarmış gibi duruyor değil mi? 

Suikastten nasiplerini almış çok daha eski isimler de vardı. 198-217 yılları arasında Roma'yı yönetmiş imparator Marcus Aurelius Antoninus, nam-ı diğer Caracalla; 217 yılında günümüz Harran sınırlarında bulunan bir kaleyi ziyaret etmek istemişti. İdrar için durduğu bir sırada Justin Martialis isimli askeri kendisine yaklamış ve onu bıçaklamıştı. Kendisine Centurio ünvanı verilmemesine öfkelenen ve bu öfkesi, Caracalla'dan sonra imparator olacak Marcus Opellius Macrinus tarafından görülmüş, kullanılmış bir askeri tarafından hayatı sonlandırılmıştı.

Varlığını kanıtlayacak hiçbir arkeolojik kanıt olmamasına rağmen belki de bu tuvalette verilen canların ilk örneği, Kitab-ı Mukaddes'te İsrail'e saldıran Moab kralı Eglon'du. Moab egemenliğine son vermesi için Tanrı tarafından gönderilmiş yargıç, solak Ehud tarafından tuvaletteyken ö*ldürülmüştü. 

Tabii ben bunları sizi korkutmak için anlatmadım, tarihin ilginç olaylarından birkaç tanesi daha sadece. 


Kaynakça:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Erfurt_latrine_disaster
  • https://allthatsinteresting.com/erfurt-latrine-disaster
  • https://www.iflscience.com/the-erfurt-latrine-disaster-when-60100-nobles-drowned-in-a-pit-of-human-excrement-63724
  • https://historianandrew.medium.com/the-deadliest-toilet-accident-in-history-the-erfurst-latrine-disaster-cae1739630c2
  • https://www.factinate.com/editorial/erfurt-latrine-disaster/?headerimage=1
  • https://en.wikipedia.org/wiki/George_II_of_Great_Britain
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ehud
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Eglon_(king)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Caracalla#Death
  • https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_people_who_died_on_the_toilet
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Toilet-related_injuries_and_deaths

Resimler:

  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edmund_Ironside_-_MS_Royal_14_B_VI.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Medaglioni_dorati_di_abukir-berlino,_211-235_dc_ca.,_busto_di_caracalla_con_lo_scudo_di_alessandro_e_alessandro_con_nike,_01.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:0_Caracalla_-_Museo_Massimo_alle_Terme.JPG
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Speculum_Darmstadt_2505_55r_cropped.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Uesugi_Kenshin_Portrait_from_Uesugi_Shrine.png
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:19_Ehud_kills_Eglon_-_Judges_3_21_-_Ford_Madox_Brown.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:George_II_by_Thomas_Hudson.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Peterskloster_2.jpg
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Codex_Manesse_Heinrich_VI._(HRR).jpg

  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:JindrichVIStauf_trun.jpg


Yorumlar

Popüler Yayınlar