Tarihin Bazı Büyük Depremleri ve Depremler Üzerine

Geçmiş olsun dileklerimi yenileyerek depremlerle ilgili bir yazı daha yazmak istiyorum. Zira bu konu, 1 hafta üzülerek üzerini geçiştireceğimiz bir konu değil bence. Neden böyle oldu, ne yapılabilirdi veya bundan sonra ne yapılmalı gibi konular eminim ve umarım herkesin aklında dolanıyordur şu anda. Gelin tarihteki örneklerine bakarak yaşadığımız depremlere karşı farklı bir bakış açısı kazanmaya çalışalım. Bu kadar insanın hayatını kaybettiği, bu kadar canın yandığı bu depremler geçmişte de yaşandı mı? Yaşandıysa sonuçları ne oldu?

İnternette tarihte yaşanmış pekçok deprem ele alınarak oluşturulmuş listeler bulunmaktadır. Bunlara geçmeden önce deprem büyüklüğü ve şiddeti arasındaki farkı da açıklamalıyım. Büyüklük, deprem sırasında açığa çıkan enerjiyi gösterir; şiddeti ise depremin hissedilişi, yarattığı etki ile ilgilidir. Yani aynı büyüklükte iki depremin şiddetleri birbirinden farklı olabilir. Bu listeler Magnitude yani Büyüklük değerleri kullanılarak hazırlanmıştır. Ve listelerdeki en ''güçlü'' depremler üç aşağı beş yukarı tutarlılar. 

Ve şunu da belirtmem gerekiyor ki, Dünya yaşadığımız depremlerden çok daha büyük depremler gördü. Çok uzağa gitmemize de gerek yok, 1960 yılında Şili'yi sallayan deprem 9.4 veya 9.6 büyüklüğündeydi. 1964'te Alaska 9.2; 1952'de Rusya 9.0 ile sallandı. 8 ve üzeri büyüklükte depremler Kolombiya, Çin, Amerika, Moğolistan, Endonezya gibi ülkeleri vurmuştu. 

Söylediğim gibi çok uzağa gitmeyelim, 2004-2005 yıllarında Endonezya 9.2 ve 8.6'lık iki deprem yaşadı. 2011'de Japonya'da meydana gelen Tōhoku depremi ve tsunamisi 9.0 büyüklüğündeydi. 1500'lü, 1600'lü, 1700'lü ve 1800'lü yıllarda yaşanmış 9 ve üstü büyüklüğe sahip depremler de vardı. 

Yani evet, deprem insan olarak hayatımızın bir parçası; yaşadığımız topraklar düşünülürse de bizler için hayatlarımızın gerçekten önemli bir parçası olduğunu anlamalıyız. 1939 Erzincan, 1943 Ladik, 1999 İzmit, 2011 Van, 2020 Ege, 2023 Kahramanmaraş... Ve bunlar en güncel örnekleri. Hatırlarsanız 1509 yılında meydana gelen İstanbul depreminden bahsetmiştim, o da tarihimizde meydana gelmiş tek deprem değildi. 1268 Klikya depremi Adana'nın kuzeydoğusunda meydana geldi. Büyüklüğünün 7.0 olduğu tahmin ediliyordu. 

1653 yılında İzmir'in doğusu 7.5 büyüklüğünde bir deprem ile sallanmıştı ve 1688 yılında 7.0 büyüklüğünde bir deprem ile tekrar sarsılacaktı.1668 yılında Kuzey Anadolu'da meydana gelen bir deprem; Bolu'dan Erzincan'a kadar hasara yol açmıştı. 1766'da yaşanan bir başka İstanbul depremi; kendinden 200 yıl önce gelen gibi padişahı sarayından çıkartacaktı. 6.0 ve özellikle 7.0 ve üzeri büyüklükte pek çok deprem daha tarihimizde çokça kez yaşandı. 

Yani hem Dünya hem de Türkiye tarihi boyunca büyük küçük pek çok depremle karşı karşıya geldi. Üzerinde yaşadığımız toprakların bu özelliğinden haberdarız ve umarım geleceğimizi buna göre şekillendirmişizdir, şekillendiriyoruzdur ve şekillendiririz. 

Kaynakça:

• https://www.afad.gov.tr/depremin-buyuklugu-ve-siddeti-ayni-kavramlar-midir

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Deprem_%C5%9Fiddeti

• https://www.britannica.com/topic/Notable-Earthquakes-in-History-1830590

• https://geologyscience.com/geology-branches/natural-hazards/10-most-powerful-earthquakes-in-earth-history/#1nbsp_Valdivia_Earthquake_1960_95

• https://www.usgs.gov/programs/earthquake-hazards/science/20-largest-earthquakes-world

• https://www.sms-tsunami-warning.com/pages/highest-magnitude-earthquake#.Y--eLnZByUl

• https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_historical_earthquakes

• https://en.wikipedia.org/wiki/1766_Istanbul_earthquake

• https://en.wikipedia.org/wiki/1668_North_Anatolia_earthquake

• https://en.wikipedia.org/wiki/Lists_of_21st-century_earthquakes

• https://en.wikipedia.org/wiki/Lists_of_20th-century_earthquakes

• https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_earthquakes_in_Turkey

• https://istanbultarihi.ist/27-bir-sehir-manzarasi-istanbulun-tarihinde-depremler

Resimler:

• https://artvee.com/dl/the-earthquake-in-basel-in-1356/

• https://artvee.com/dl/front-view-of-buitenzorg-palace-during-the-earthquake-of-10-october-1834/

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1755_Lisbon_earthquake.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:FMIB_36888_Tremblement_de_Terre_de_Lisbonne,_en_1755.jpeg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ademollo-Earthquake.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WallsOfConstantinopleDamagedByEarthquake.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Istanbul_comet_and_earthquake_1556.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Istanbul_earthquake_1754.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Map_of_earthquakes_in_Turkey_1900-2023.svg

• https://wellcomecollection.org/works/jd9s8w99/images?id=ug46dqbw