Orta Çağ Entrikaları: 16. Yüzyılın Kara Kraliçesi ve Zehirli Eldivenleri

Orta Çağ'ın entrikalı dünyasına bir adım daha atalım bugün. 1572 yılında Catherine de' Medici'nin kızı ile Navarre Kraliçesi Jeanne d'Albret'in oğlu (IV. Henry) arasında bir evlilik söz konusu olmuştu. Antlaşma yapıldıktan sonra Jeanne d'Albret yaptığı düğün alışverişlerinden birinden hastalanmış bir şekilde eve dönmüş, ateşler içinde kalarak 5 gün sonra vefat etmişti. İlginç bir söylenti ve suçlamaya göre, Catherine de' Medici kendisine bir çift eldiven hediye etmişti..

Şimdi buolayın arkaplanını biraz daha dolduralım, parfüm ve eldivenler zamane modasının revaçta aksesuarlarıydı. Floransa'lı Medici'ler, hali hazırda kendi bölgelerinde popüler olan bu modayı Fransa'ya da götürmüşlerdi. Burada bir parantez açalım, Floransa'lı Medici'lerin Fransa'da ne işleri vardı? Catherine de' Medici, Fransız Kralı II. Henry'nin eşiydi. Kendisinden sonra gelecek 3 kralın da annesi idi. II. Fransic, IX. Charles ve III. Henry'yi kapsayan 1559-1575 dönemine ''Catherine'nin Çağı'' ismi de verilmişti. 

Bir dipnot daha geçmek gerekirse III. Henry'nin suikasti ile Valois hanedanlığının yönetimi bitecek, Bourbon hanedanlığınınki başlayacaktı. Ve bilin bakalım III. Henry'den sonra tahta kim geçti? IV. Henry.

Black Queen, Kara Kraliçe lakabı ile de bilinen Catherine gerçekten de zamanının önde gelen, güç sahibi isimlerindendi. Ve gücü elinde tutabilmek için de siyasi hayatta oldukça güçlü kararlar vermiş, pozisyonlar edinmişti. Oğullarının hüküm sürdüğü Fransa din savaşları ile çalkalanırken monarşiyi ayakta tutmaya çalışmıştı. 16. yüzyılın en önemli kadınları arasında gösterilmişti. İsmi mutfak kültürüyle ve okültizme olan ilgisi ile de tartışmalara konu olmuş kraliçenin siyasi hayatı kadar moda duruşu da isminden söz ettirdi. Mesela kısa boyu sebebiyle bir düğünde topuklu ayakkabı giymiş, tarihte topuklu ayakkabı giyen ilk kadın olarak kayıtlara geçmişti.

Kokulu eldivenler de sık tercih ettiği aksesuarlardandı. Memleketi Floransa'da ünlü olan bu iyim tarzını Fransa'da da devam ettirdi. René Bianchi, Renato Bianco veya René le Florentin gibi isimlerle de bilinen parfümerisini de Fransa'ya getirtmişti. Fransız mahkemesindeki kötü kokuları gidermenin yanı sıra eldivenlerin ve kişisel kokuların da giderilmesini sağlayan bu parfümler suçlamalara göre bir amaçla daha kullanılıyordu.

Renato'nun kötü bir ünü daha vardı, kraliçenin canını kılıçla almak istemediği kişiler için zehirler hazırlıyordu. Yukarıda anlattığımız olayda da durum buydu. Catherine, Jeanne'ye ölümünden önce bir çift zehirli parfümlü eldiven göndermekle suçlanıyordu. 

Kraliçe'nin karşısında duran Protestanlar da bu iddiayı lehlerine görüp desteklemişlerdi. Alexandre Dumas, Christopher Marlowe,  Michel Zevaco gibi yazarlar tarafından oyunlarda ve yazılarda da işlenen bu olayın gerçek olmadığı yapılan otopsiler sonucunda kanıtlanmıştı. Tüberküloz'a yenik düştüğü de çoğu modern tarihçi tarafından inanılan bir senaryoydu.

Fakat bizi, kendinizi bilirsiniz. Siyasi amaçlarla zehirli bir eldiven tarafından tasarlanmış bir sonu kabullenmek sanıyorum daha ceazip gelmekte. Ama biz yine de tarihi gerçeklerine bağlı kalarak anlatmaya çalışalım. Tabii cazip gelen söylenti ve olasılıkları da belirterek :D İyi okumalar dilerim.

Kaynakça ve İleri Okuma:

• https://costumesociety.org.uk/blog/post/catherine-de-medicis-scented-gloves

• https://www.chateauversailles-recherche.fr/english/symposia-and-study-days/calls-for-papers/archives/call-for-papers-the-perfumer-the-evolution-of-a-figure-since-the-renaissance.html

• René Bianchi, El Perfumista y Envenenador Personal de la Reina Catalina de Médici. (https://www.youtube.com/watch?v=pbLhPZGAZEw)

• https://www.atlasobscura.com/articles/how-catherine-de-medici-made-gloves-laced-with-poison-fashionable

• https://longreads.com/2018/10/11/catherine-de-medici-reign/

• https://www.worldhistory.org/Catherine_de'_Medici/

• https://en.wikipedia.org/wiki/Perfumed_gloves

• Historik 29: Koku - Emrah Safa Gürkan (https://www.youtube.com/watch?v=xjzir4LUrt)https://en.wikipedia.org/wiki/Catherine_de%27_Medici

• https://cook-wife-shoes.com/blogs/the-cook-his-wife-her-shoes-blog/history-of-the-high-heel#:~:text=The%20first%20ever%20recorded%20woman,was%20only%20around%20150cm%20tall.

• https://en.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Bianchi_(perfumer)

• https://en.wikipedia.org/wiki/Jeanne_d%27Albret#Queen_of_Navarre

Resimler:

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Catherine_de_M%C3%A9dicis_-_entourage_de_Fran%C3%A7ois_Clouet.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jeanne-albret-navarre.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Catherine_de_Medicis_Henri_II_gisants_basilique-Saint-Denis.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Workshop_of_Fran%C3%A7ois_Clouet_Catherine_de%27_Medici_and_her_Children.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Catherine_de_Medici_and_Nostradamus.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pierre-Charles_Comte_-_Jeanne_III_of_Navarre_Buying_Poisoned_Gloves_from_Catherine_de_Medici%27s_Parfumeur,_Rene.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_a_man_in_black_holding_a_pair_of_kid_leather_gloves_(by_Nicolaes_Eliasz._Pickenoy).jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Frans_Pourbus_the_Younger_(Antwerp_1569_-_Paris_1622)_-_Henri_IV,_King_of_France_(1553-1610)_-_RCIN_402972_-_Royal_Collection.jpg