Altı Asırlık Sanat Abidesi: Alaca Camii / Kalkandelen - Kuzey Makedonya

Yakın zamanda bir Balkanlar gezisi yaptım ve gezide pek çok tarihi yer görme imkanım oldu. Bir yazı öncesinde Bosna-Hersek'in incilerinden Mostar Köprüsünü kaleme almıştım, bu yazımızın konusu Kuzey Makedonya'nın Kalkandelen /Tetevo şehrinde bulunan, Pena Nehri kıyısındaki Alaca Camii olacak.

İshak Bey tarafından 1438 (1495  veya 1564 yazan yerler de var.) yılında yapılan bu yapı diğer camilerden ve ibadethanelerden renkli ve süslü yapısı ile ayrılmaktadır. Süslemeli Camii, Boyalı Camii olarak da bilinmektedir. Bu süslemeler içinde Mekke, İstanbul gibi kentlerin tasvirleri yer alması ile de eşsizliğini bizlere sunar. 

*Bazı görüntüler yamuk çıkmış ne yazık ki, kusura bakmayın. Kaynakça kısmında net fotoğraflara ulaşabileceğiniz linkler var.

Konularla ilgili tarih yanında gezi yazısı tarzında yazılar da hazırlayacağım için bazı gönderiler tarih-araştırma-bilgilendirme temalı ve ağırlıklı, bazıları da gezi temalı olacaklar. İkisine de, hem tarih yazılarına hem de gezi notlarıma göz atmayı unutmayın. 

Kendisi diğer camilerden ayıran bir diğer özelliği de mimarisidir. Barok ve neoklasik izler taşır. Çatısına ve sütun üstünde yükselen gövdesine dikkatlice bakarsanız ne demek istediğimi kolaylıkla anlayabilirsiniz. Mesela gösterişli bir dış kubbesi yoktur, evlerde kullanılan kiremitlerle kaplı bir çatıya sahiptir.  

Osmanlı döneminde camiiler genellikle padişahlar, sultanlar, paşalar veya beyler tarafından finanse edilirlerdi fakat Alaca Camii'nin arkasında iki kız kardeş vardı: Hurşide ve Mensure. Hayatları boyunca biriktirdikleri paralar ile bu camiiyi yaptıran kardeşlerin, camii önünde türbeleri bulunmaktadır.

Camiide klasik seramik işlemeler yerine çiçekler başta olmak üzere türlü süslemeler ve resimler olmasından bahsetmiştik, bu düzeni sağlamak adına 30.000'den fazla yumurta kırıldığı söylendiğini de ekleyelim. İsmini de bu süslemelerden alan camii 1800'lü ve 1900'lü yıllarda tekrar tekrar onarımlardan ve resterasyonlardan geçerek günümüze gelmiştir. Kendisine Paşa Camii / Prens Camii dendiğini de duyabilirsiniz zira 1833 senesinde Abdürrahman Paşa tarafından yenilenmiş, bu isimle de anılır olmuştu. 

Kendi deneyimlerimden de aktarmam gerekirse camiinin içine girdiğiniz an havasına bir anda kapılıyorsunuz bu bir gerçek. İsmini aldığı süslemeler ve motifler 600 yıllık, 6 asırlık bir sanat anlayışını yansıtıyorlar fakat camii o kadar bakımlı ve canlı duruyor ki, sanat galerisi gibi incelenebilir sanki süslemeleri. Sözü sizlere bırakıyorum:

Kaynakça ve Daha Fazlası:

• https://macedonia-timeless.com/mac/aktivnosti/setila/dopir/kulturaistorija/dzamija/sarenadzamija/

• https://kulturenvanteri.com/en/yer/alaca-camii-kalkandelen/#16/42.00569/20.96684

• bvhttps://www.mindat.org/feature-863921.html

• https://www.zdergisi.istanbul/makale/kalkandelen-alaca-camiinin-essiz-duvarlari-53

• https://floranatolica.com/articles/gui/articles.php?ID=326

• https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%A0arena_Mosque

• https://de.wikipedia.org/wiki/Bunte_Moschee_(Tetovo)

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Alaca_Cami_(Kalkandelen)

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Kalkandelen

Resimler:

• Fotoğraflar bana aittir, kullanmak istiyorsanız lütfen iletişime geçin.