Nitelikli

Harabeler veya İmparatorluk Devrimleri Üzerine Düşünceler, Kitap İncelemesi

Constantin-François de Chassebœuf de Volney'in bu eserini görür görmez okumak istedim aslında. Belki kütüphanemde biraz bekledi ama sonunda fırsat buldum ve okudum. Başlığı bile (Harebeler üzerine düşünceler) beni başlı başına çekmiş bir kitaptı, içine dalmam ile de ne kadar haklı olduğumu görmüş oldum aslında. Harabelere, mezarlara, kırık dökük binalara ve duvarlara bakınca yazarın hissettikleri... ben yazmışım gibi hissettim sanki ilk sayfalarını bu kitabın. 

Yazar bir  Fransız filozof, tarihçi, doğubilimci ve politikacıydı. Volney aslında hayat hikayesi başlı başına hikayeleştirilebilecek biriydi. Amerika Bağımsızlık Savaşı sırasında Benjamin Franklin ile tanışmış, Osmanlı topraklarını yazdığı bir seyahat kitabı ile ilk ününe kavuşmuş, Napolyon tarafından İmparatorluk Kontu ilan edilmiş, Bourbon'lar tahtı aldığında Fransa Lordu yapılmıştı... Ben kesinlikle, hayat hikayesinin ayrıca okunması gerektiğini düşünüyorum bu sebeple burayı fazla uzatmayacağım. 

Kitabın arka kapağında, bu eserin Fransız İhtilali'nden 2 sene sonra yayınlandığı ve George Washington'dan Abraham Lincoln'e herkesin başucu kitabı olduğu bilgisi yer alıyor. İnternette birkaç yerde de yazarın soyisminin babasından gelmediğini, Voltaire ile Ferney (bir Fransız kasabası) isimlerini birleştirerek kendisinin ''oluşturduğunu' okudum. Bu iki kaynağı meçhul bilgiyi baştan vermiş olayım. 

Gelelim kitabın asıl konusuna, harabeler insanlık tarihinin, medeniyetlerin yükseliş ve düşüşlerini ele alan bir düşünce yazısı aslında. Dini inançlar, siyaset, insanlık tarihi, toplumsan düzen gibi konulara eleştirel bir baskıl açısı getiren bir eser. Ve sadece yazıldığı dönemi kapsamıyor kesinlikle. Çıkarımları, eleştirileri ve düşünceli günümüzde dahi geçerliliklerini koruyan tartışmaları barındırıyor. 

Yazar bir antik kenti gezerken, harabeler karşısındaki hayranlığını, üzüntüsünü ve tüm duygu durumunu bize aktarıyor ilk etapta. Daha sonra bir hayalete rastlıyor ve bu hayalet ile medeniyetler hakkında bir sohbete başlıyor. Ahlaki çöküşten, despotizmden, dini fanatizmden, hoşgörüden, ekonomik eşitsizlikten, sınıf ayrımından, dinlerin kökenlerinden, din siyaset ilişkisinden, akılcı felsefeden bahsediyorlar kitap boyunca da. Konudan konuya atlıyor, bazılarını birbirlerine bağlıyor ve bazılarından yeni sorular çıkartarak ilerliyorlar. 

Bir yerden sonra ruh, gezgine insanlık tarihinin döngüsel doğasını anlatmaya koyuluyor; bilim, sanat, din, güç... Volney aslında kitap boyunca geçmişin geleceğe yol göstermesini gerektiğini umuyor kanımca. Akılcı bir toplumsal düzen oluşturabileceğimizi kanıtlamaya çalışıyor sanki. Kitabın sonlarına doğru da olayı tamamen dinler üzerinden çözümlüyor. 

Ben konusuna ve sonucuna çok da girmemek taraftarıyım çünkü bir hayli heyecanlı bir kitap olduğunu düşünüyorum. Eğer ilginizi çektiyse de kitabın tüm özetini buraya yazıp sizi kitaptan uzaklaştırmak istemem. Volney gerçekten ilginç bir karakter ve gerçekten farklı bir kitap okuduğumu hissettim ben. Özellikle bunu yazan kişinin 18. yüzyılda yaşadığını düşünürsek; 300 yıl önce yaşamış biriyle sohbet etmek bir hayli heyecan vericiydi!

Gelelim yayına, şahsen kitaplar konusunda belirtmedikçe hiçbir reklam, promosyon, ücret, tanıtım vs. almıyorum/yapmıyorum. Bu sebeple herhangi bir forumda herhangi bir çevirmeni ve yayınevini eleştiriyormuşum gibi yazıyorum blogda; belirtmediğim sürece tabii ki. Harabeler'in birkaç yayınevinden baskısı var, kimi yeni kimi de eski fakat birden fazla alternatif var. Yani yorum yapmamak için kendimi zor tutuyorum ama Liberus yayınlarının birkaç kitabından gerçekten şikayetçiyim. Gerçekten ilgimi çeken kitaplar basıyorlar fakat çeviri kalitesi bir türlü düzelmiyor gibime geliyor. Hep basit hatalar, devrik ve anlaşılması zor cümleler ile karşılaşıyorum. Devrik, anlam karmaşası içinde ve yalınlıktan uzak cümleler... Yine de siz kendi tercihinizi yapınız, söylediğim gibi birkaç alternatif olduğunu biliyorum. 

1796 baskı İngilizce halini de link olarka kaynakça kısmına ekleyeceğim, açık bir kaynaktan. Dilerseniz oradan indirip de okuyabilirisiniz. İyi okumalar dilerim!


Kaynakça ve Resimler:

  • https://archive.org/details/ruinsorsurveyofr01voln/page/n23/mode/2up
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Constantin_Fran%C3%A7ois_de_Chasseb%C5%93uf,_comte_de_Volney
  • https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Volney_(NYPL_Hades-255960-430979).tiff

  • https://artvee.com/dl/ruins-of-the-trakai-island-castle-at-sunset/
  • https://artvee.com/dl/ruins-of-the-castle-in-czorsztyn/
  • https://artvee.com/dl/ruins-of-the-castle-merry-making-in-tenczynek/
  • https://artvee.com/dl/the-ruins-of-the-old-kreuzkirche-dresden/

Yorumlar

Popüler Yayınlar