Ayı Kostümlü Kişilerden Kaçın: Jörg Jenatsch'ın Suikastı

Bugün sizlere garip bir sukast hikayesi anlatmak istiyorum. Başrolde Jörg Jenatsch var. 1596-1639 yılları arasında doğmuş İsviçreli, Otuz Yıl Savaşları sırasında liderlik yapmış bir siyasetçiydi. Daha gençlik yıllarında Protestan bir papaz olarak siyasete aktif bir şekilde katılmıştı. Umarım kostümlerden korkan biri değilsinizdir, eğer öyleyse bu yazı pek size hitap etmeyebilir :D

İsviçre'de bulunan Graubünden kontluğu'nun tarihine bakacak olursak çok önemli bir noktada bulunan Jenatsch'ı bugün anlatmak isteme sebebim ise biraz daha hayatının son anları ile alakalı. Bündner Wirren (Graubünden Olayları) olayları olarak da bilinen bu Katolik/Protestan karşıtlığında rol almıştı. Tabii olay sadece bundan ibaret değildi. 

Ticari yollarını emniyet altına almak isteyen güçler, o zamanlar bölgenin hakimiyetini sağlayan ''Üç Lig''i kendi taraflarına çekiyordu. İspanyollar, Habsurg taraftarları ile Venedikliler karşı karşıya gelmişti. Kendisi tarihçiler tarafından zaman zaman farklı eleştirilere maruz kalsa da Jörg'ü ulusal bir kahraman olarak gören kesimler olduğunu da söyleyerek devam edeyim:

Jenatsch bir Protestan'dı ve Habsburg karşıtı idi. Rakibi ise Katolik ve Habsburg yanlısı Pompeius Planta'ydı. Bir halk mahkemesinde alınan karaca, Habsburg yanlısı Planta kardeşler kanun dışı edilmişlerdi. Kardeşler kalabalıktan istifade edip kayıplara karışsalar da mülkleri yakılacaktı. Tabii olaylar bunlarla sınırlı kalmadı, Katolikler de içinde bulundukları vadideden Protestanları ''temizliyorlardı''. 

Bir süre sonra güvende olacağını düşünen Pompeius Planta evine, Rietberg kalesine döndü. Ancak aradan 1 yıl geçtik sonra, Jenatch liderliğinde bir grup kaleye saldırmak için toplandı. Pompeius Planta için son gelmişti. Ve Jenatsch'ın sonu da birçok edebi esere, Planta ile ilişkili bir şekilde yansıdı. 

Anlatılan hikayelerin bazı versiyonlarında Planta'nın ö*lümü Jenatshc'ın elinden, bir balta darbesi ile gelmişti. Jenatshc, 1638 yılında Chur'da verilen bir karnaval gecesinde, failleri hala bulunamamış bir suikaste kurban olacak aynı gün bir katedrale gömülecekti. Bu belirsiz ö*lüm, kendisine bir balta ile yaklaşan ayı kostümlü biri tarafından gelmişti. Söylenenlere göre, onun canını alan kişi Planta'nı akrabasıydı ve Planta'nın sonunu getiren baltayı kullanmıştı.

Jenatshc'ın hayatı pek çok şaire, yazara ve filme konu oldu. 1900'lü yıllarda bedeni mezarından çıkartılıp incelenmişti. Bu konuda da bulduğum bir makaleyi kaynakça kısmına ekleyeceğim, kendisinden kalan izleri (kemikler, saçlar, kıyafetler vb.) kendiniz de görebilirsiniz.

Kaynakça:

• All About History 2022/04 Temmuz Ağustos Sayısı, Sayı 11 sf. 63
• Multidisciplinary Identification of the Controversial Freedom Fighter Jörg Jenatsch, Assassinated 1639 in Chur, Switzerland
• Haeusler M, Haas C, Lösch S, Moghaddam N, Villa IM, et al. (2016) Multidisciplinary Identification of the Controversial Freedom Fighter Jörg Jenatsch, Assassinated 1639 in Chur, Switzerland. PLOS ONE 11(12): e0168014. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0168014
• https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/016858/2013-10-16/
• https://www.deutsche-biographie.de/sfz93220.html
• https://de.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6rg_Jenatsch
• https://de.wikipedia.org/wiki/Pompejus_Planta
• https://en.wikipedia.org/wiki/Pompeius_Planta
• https://en.wikipedia.org/wiki/J%C3%B6rg_Jenatsch

Resimler:

• https://journals.plos.org/plosone/article/figure?id=10.1371/journal.pone.0168014.g001
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Georg_Jenatsch.jpg
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jenatsch.jpg
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Parpan_Jenatsch.jpg
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ermordung_Plantas_Jauslin.JPG
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Schloss_Rietberg_von_Nordwesten2.jpg
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pompejus_Planta.jpg
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Geschichte_Graubuenden.png