Kuzey Makedonya'nın Ohrid'i: Kiril Alfabesini Bulan Azizler ve Öğrencileri

Yakın zamanda bir Balkanlar gezisi yaptığımı ve bu bağlamda bazen tarihi yerleri anlaatcağım bilgilendirici yazılar bazen de genel olarak bir şehri veya geziyi aktaracağım gezi yazıları yazacağımı söylemiştim. Bugün Ohrid kentinden ve azizlerinden bahsetmek istiyorum sizlere. Biraz daha tarihi aksamı ağır basacak fakat gezi yazısında bahsedeceğim birkaç yerden de bahsetmeden geçmek istemedim.

Ohrid, Kuzey Makedonya'nın Arnavutluk sınırında bir kent ve ülkenin en turistik noktalarından biri. Ohrid Gölü, Samuel Kalesi, Ayasofya Kilisesi, St. Naum Manastırı, Aziz Yuhanna Kilisesi, Antik Tiyatrosu, Meryem Ana Peribleptos Kilisesi, Aziz Panteleymon / Aziz Kliment Kilisesi gibi pek çok uğrak noktaya sahip bu kent kesinlikle favorilerimden biri oldu. 

Saydığım yapıların pek çoğunu gezme, görme fırsatım oldu. Fakat önce tarihinden, azizlerinden bahsedelim bu kentin. Şehrin üst kısımlarında Aziz Naum adında bir manastır olduğunu söylemiştim sizlere. Hatıralarım beni yanıltmıyorsa her cuma (haftanın bir günü, hangisi olduğundan pek emin değilim.) bölge halkının ziyaret ettiği bir yermiş burası. Aynı şekilde Ohrid meydanına giderseniz şayet birkaç heykele rastlayacaksınız. Bunlar da Aziz Clement ile Aziz Naum'un heykelleri olacak. Peki kimdir bu azizler? Bu kent için neden önemliler?

Klement ve Naum'dan önce onların öğretmenlerine bakmalıyız aslında. Aziz Kiril ve Methodios. Selanik doğumlu Bizanslı bu iki kardeş Slavlar için büyük dini figürlerdi zira bu halklara Hristiyanlığı yaydılar. Kralın isteği üzerine Slav halklarının Hristiyanlaşmasını sağlamak üzere seçilmişlerdi. Ortodoks kilisesinin, ö*lümleri sonrası Havarilere denk saydığı bu iki aziz Eski Slav dillerinin yazılabilmesi için Glagolitik ve Kiril alfabelerini bulmuşlardı. Evet, günümüzde Slav halklarının kullandığı Kiril alfabesini ve onun temel aldığı Glagolitik alfabeyi bulan kişilerdi.

İncil'i halka ulaştırmak adına yazılı formu olmayan eski Slav diline çevirmiş, yazabilmek için de alfabe geliştirmişlerdi. Tabii farklı bir dile çevirmeleri zamane din adamları tarafından yer yer eleştirilmişti zira kutsal dillerin dışına çıkıyorlardı. Bu sebeple Methoidus hapse atılacak, çıktıktan sonra da bir süreliğine Slav ritülleri yapması yasaklanacaktı. Fakat bu uzun sürmedi. Dönemin Papası, Methoidus'un yaptığı savunmadan ikna olmuş, Slav dilini kullanmasına izin vermişti.

Olur ya farklı ülkelere giderseniz karşılaşabilirsiniz, kardeşlerin anma günleri bölgeden bölgeye değişiklik göstermektedir. Bulgaristan, Rusya ve Kuzey Makedonya'da 24 Mayıs'ta, Çekya ve Slovakya'da 5 Temmuz'da özellikle anılan kardeşler 1980 senesinde Avrupa'nın Koruyucu Azizleri seçilmişlerdir. Gelelim Naum ve Klement'e. Kendileri birkaç kişinin daha bulunduğu bir ekip olarak, iki kardeşin öğrencileri olmuşlardı. 

İçinde Clement ve Naum'un olduğu 5 öğrenci ve 2 kardeş öğretmen, bu 7 kişi Bulgar Ortodoks Kilisesi'nin 7 havarisi olarak anılmaya başlanacaktı. Bu sırada dönemin coğrafyasına bir bakarsak ülkeler konusundaki karışıklığın düzeleceğini düşünüyorum. 9. ve 10. yüzyılda yaşamış din adamlarından bahsetmekteyiz ve o dönemin haritasına bakacak olsanız günümüz Türkiye ve Yunanistanı'nı Bizans; Makedonya'sını da Birinci Bulgar İmparatorluğu olarak görürdünüz. 

Yani Clement ve Naum Bulgar azizler olarak geçmekteler fakat yaşadıkları topraklar itibari ile günümüz Makedonya'sı tarafından önemli kabul ediliyorlar. Fakat yine de aklınıza gelebilir, Ohrid'in ne özelliği vardı? Aziz Klement, Glagolitik alfabenin öğretileceği ilk eğitim merkezlerinden olacak Ohrid Edebiyat Okulu'nu burada kurmuştu. Klement, Glagolitik alfabeyi temel alarak Kiril alfabesini oluşturacaktı. Bu alfabe de zamanla yayılacak, Doğu Ortodoks Slavlarının ana alfabesi haline gelecekti.

Burası ilk Slavik Üniversite olacaktı. Bu sebeple diğer kentlerde de olmakla beraber özellikle bu kentte Klement, Naum, Kiril ve Methodios heykelleri görebilirsiniz. Artık Kiril alfabesinin nereden geldiğini ve Ohrid'e giderseniz neden her tarafta belli azizleri göreceğinizi biliyorsunuz. İyi okumalar dilerim.

Kaynakça ve İleri Okuma:

• https://makedonija.name/history/ohrid-literary-school

• https://makedonija.name/history/saints-cyril-methodius

• https://makedonija.name/cities/ohridhttps://en.wikipedia.org/wiki/Ohrid_Literary_School

• https://history-maps.com/story/Saints-Cyril-and-Methodius

• https://en.wikipedia.org/wiki/Cyril_and_Methodius

• https://en.wikipedia.org/wiki/Clement_of_Ohrid

• https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Naum

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Aziz_Naum_(Manast%C4%B1r)

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Birinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu

Resimler:

Burada kaynağını paylaşmamış olduğum fotoğraflar bana aittir. Kullanmak istiyorsanız lütfen önce iletişime geçin.,

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Southeastern_Europe_Late_Ninth_Century.png

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Codex_Assemanianus_09.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cyril_and_Methodius.jpg

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Clement_of_Ohrid_icon_Zograf_Monastery_Athos.png
  

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Statue,_Saints_Cyril_and_Methodius,_Trebic,_Czech_Republic.JPG

• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SaintNaum.jpg

• https://www.historyofmacedonia.org/RomanMacedonia/CyrilMethodius.html